Franchise sektörü bugün yalnızca bir markanın çatısı altında işletme açmaktan çok daha fazlasını ifade ediyor. Özellikle çok şubeli yapılarda büyümek; doğru yatırım kararının yanı sıra güçlü bir operasyon, doğru ekip ve sürdürülebilir bir sistem gerektiriyor.
Bugün bu konuları, Başak Gıda Çok Şubeli Franchise Operasyon Direktörü Emine Solgunaçan ile konuşacağız. Tavuk Dünyası ve Dürümle gibi markaların operasyon ve büyüme süreçlerinde edindiği deneyim üzerinden; çok şubeli franchise yönetimini, yatırımcıların dikkat etmesi gereken noktaları, doğru marka seçimini ve Türk markalarının Avrupa’ya açılma potansiyelini değerlendireceğiz.
Emine Hanım, sizi bugün çok şubeli franchise operasyonlarının yönetimine getiren yolculuk nasıl başladı? Kariyerinizin dönüm noktası neydi?
İş hayatıma 2006 yılında PepsiCo’da Ege Bölgesi Saha Distribütör Koordinatörü olarak başladım. Bu süreçte saha yönetimi, organizasyon, ekip koordinasyonu ve iş geliştirme konularında önemli deneyimler kazandım. 2017 yılında ise ortaklarımızla birlikte ikinci iş alanımız olarak Başak Gıda’yı kurduk. Restoran ve kafe sektörüne yatırım yapmayı planladığımız dönemde, daha önce sektörel ilişkilerimiz aracılığıyla tanıdığımız Tavuk Dünyası markasıyla yollarımız kesişti. İlk şubemizi, uzun yıllar yaşadığım ve ticari dinamiklerini yakından bildiğim Marmaris’te açtık.
Ben franchise sistemini yalnızca bir isim hakkı ilişkisi olarak görmüyorum; marka ve yatırımcı, birbirinin başarısını doğrudan etkileyen iki iş ortağıdır.
O dönem şubenin açılışından inşaat ve proje süreçlerine, ekip kurulumundan eğitimlere, sipariş planlamasından marka ilişkilerine kadar bütün operasyonu bizzat üstlendim. İlk şubemizin ardından altı ay içinde ikinci, sonraki altı ayda ise üçüncü şubemizi açtık. Büyüme yolculuğumuz oldukça hızlı başladı. Ancak bu süreçte en büyük sınavımız pandemi oldu. Yaklaşık 100 kişilik bir ekibimiz vardı. İşletmelerimizin gelirleri durma noktasına gelirken kira, personel ve diğer bütün giderlerimiz devam ediyordu.
Bu dönemde en büyük önceliğimiz ekip arkadaşlarımızı ve yöneticilerimizi kaybetmemekti. Çünkü ben yönettiğim işletmeleri yalnızca ticari yatırımlar olarak görmüyorum. O işletmelerde çalışan insanların, ailelerinin ve geleceğe dair beklentilerinin de sorumluluğunu taşıdığımızı düşünüyorum. Herkesin yorulduğu, zorlandığı dönemler oldu. Ancak benim pes etme lüksüm yoktu. Sürekli yeni planlamalar yaparak, operasyonumuzu yeniden düzenleyerek ve ekiplerimizi koruyarak bu süreci atlattık. Bugün 11 şubelik bir operasyonu ve yaklaşık 160 kişilik bir ekibi yönetiyoruz. İlk şubemiz olan Marmaris, bugün aynı zamanda akademi şubemiz. Yeni açılacak şubelerimizin ilk eğitimlerini, ekip hazırlıklarını ve operasyonel koordinasyonunu buradan gerçekleştiriyoruz. Şimdi ise büyüme yolculuğumuzda yeni bir döneme geçiyoruz.
Ankara’da farklı markalarla yeni iş birliği modelleri geliştirmek, şirketimizin merkezini buraya taşımak ve birlikte çalışacağımız markaların ilk pilot şubelerini Ankara’da hayata geçirmek üzerine planlamalar yapıyoruz. Bugün geriye dönüp baktığımda en büyük gururum yalnızca büyüyen işletmelerimiz değil; yetiştirdiğimiz yöneticiler, birlikte oluşturduğumuz iş kültürü ve bütün bu süreçlerin bana kazandırdığı deneyim. Ben yaptığım işi gerçekten çok seviyorum. Başarının temelinde de bu sevginin ve sorumluluk bilincinin olduğuna inanıyorum.
Bir yatırımcı olarak yeni bir franchise markasına baktığınızda ilk neye dikkat ediyorsunuz? Güçlü bir marka adı mı, finansal veriler mi, sistem mi, ekip mi?
Benim için güçlü bir marka adı önemli ama tek başına yeterli değil. Bir markaya yatırım yaparken öncelikle finansal sürdürülebilirliğini, operasyonel sistemini ve yatırımcısıyla kurduğu ilişkiyi değerlendiriyorum. Yatırım maliyeti, kira oranı, personel giderleri, mal maliyetleri ve yatırımın geri dönüş süresi benim için kararın temelini oluşturuyor. Ancak bütün bunların yanında markanın yönetim anlayışı da çok önemli.
Ben franchise sistemini yalnızca bir isim hakkı ilişkisi olarak görmüyorum. Marka ve yatırımcı, birbirinin başarısını doğrudan etkileyen iki iş ortağıdır. Bugüne kadar birlikte çalıştığımız markalarla kurduğumuz güçlü iletişimin, büyüme sürecimizde önemli katkısı oldu. Bugün farklı markalarla iş birliği görüşmelerimiz var. Ancak bizim şirket kültürümüz, kısa vadeli fırsatlardan çok güçlü, istikrarlı ve sürdürülebilir markalarla uzun vadeli büyümek üzerine kurulu. Benim için doğru yatırım, yalnızca kazandıran değil, aynı zamanda güven veren ve büyümeye uygun bir sisteme sahip olan yatırımdır.
Tek bir işletmeyi başarıyla yönetmekle çok sayıda şubeyi yönetmek arasında en büyük fark sizce nedir? Büyüdükçe hangi noktalar daha kritik hale geliyor?
Bunları Okudunuz mu?
Burcu Topal: Amacımız, Sporu Kadınların Sürdürülebilir Bir Parçası Haline Getirmek
“Yanlış Lokasyon En İyi Markayı Bile Aşağı Çeker”Tek bir işletmeyi yönetirken birçok süreci birebir takip edebilirsiniz. Ancak şube sayısı arttıkça artık işletmeleri değil, bir organizasyonu ve sistemi yönetmeniz gerekir. Çok şubeli yapılarda en önemli konunun insan kaynağı olduğunu düşünüyorum.
Şube sayısı arttıkça artık işletmeleri değil, bir organizasyonu ve sistemi yönetmeniz gerekir; büyümenin en kritik noktası ise yönetici yetiştirmektir.
Bugün yaklaşık 160 kişilik bir ekibimiz var. Farklı şehirlerde, farklı müşteri profillerine sahip işletmeleri yönetiyoruz. Her şubenin dinamikleri farklı olsa da operasyonel standartlarımızın aynı olması gerekiyor. Benim için büyümenin en kritik noktası yöneticiler yetiştirmek.
Çünkü açtığınız her yeni şubede sizin yönetim anlayışınızı, iş disiplininizi ve hizmet standartlarınızı sürdürebilecek güçlü bir ekibe ihtiyacınız var. Bu nedenle şube sayımız kadar yetiştirdiğimiz yöneticilerin başarısını da önemsiyorum.
Bir franchise şubesinin başarılı olup olmayacağını daha açılmadan anlamak mümkün mü? Lokasyon, yatırım bütçesi, marka ve işletmeci açısından sizin baktığınız temel göstergeler neler?
Bir yatırımın başarılı olacağını kesin olarak söylemek mümkün değil. Ancak doğru analizlerle riskleri önemli ölçüde azaltabilirsiniz. Ben yatırım kararlarında öncelikle lokasyonu, hedef müşteri kitlesini, beklenen ciroyu ve işletmenin tüm gider yapısını değerlendiriyorum.
Yalnızca yüksek ciro potansiyeline sahip olması benim için yeterli değil. Önemli olan, elde edilen cironun işletmeye ne kadar gerçek kâr bıraktığıdır. Bugün geldiğim noktada bir franchise yatırımının fizibilitesinden açılış organizasyonuna, inşaat ve proje süreçlerinden eğitim, vardiya, bordro, sevkiyat, resmî işlemler ve kriz yönetimine kadar bütün aşamalarını planlayabilecek bir deneyime sahibim. Bu deneyim bana şunu öğretti: Başarılı bir işletmenin temeli, daha açılmadan yapılan doğru planlamayla atılır.
Franchise almak isteyen girişimcilerin en sık yaptığı hata nedir? Yatırımcıların sözleşme imzalamadan önce mutlaka sorması gereken soru sizce hangisi?
En sık karşılaştığım hata, yatırımcıların markanın bilinirliğine veya beklenen ciroya odaklanarak gerçek işletme maliyetlerini yeterince değerlendirmemesi. Bir franchise yatırımı yaparken yalnızca işletmenin ne kadar satış yapacağını değil, bütün giderler sonrasında ne kadar kazanç sağlayacağını da hesaplamak gerekiyor.
Yalnızca yüksek ciro potansiyeline sahip olması benim için yeterli değil; önemli olan, elde edilen cironun işletmeye ne kadar gerçek kâr bıraktığıdır.
Benim bir yatırımcıya öncelikle sormasını önereceğim soru şu olur: “Bu iş modelinin gerçekçi koşullarda sürdürülebilir kârlılığı nedir ve yatırdığım sermayeyi hangi sürede geri kazanabilirim?” Bunun yanında markanın operasyonel desteği, tedarik sistemi, eğitim süreçleri ve sözleşme koşulları da mutlaka incelenmeli. Franchise almak, bütün sorumluluğu markaya bırakmak değildir. Yatırımcı da bu yapının aktif bir parçası olmalı.
Çok şubeli yapıda standartları korumak zor. Bir şubede sunulan hizmetin diğerinde de aynı kalmasını nasıl sağlıyorsunuz? Burada ekip ve operasyon sistemi nasıl çalışıyor?
Benim için güçlü bir operasyonun temelinde doğru ekip, standart bir sistem ve sürekli gelişim var. Bugün bütün şubelerimizde operasyonel süreçleri, personel verimliliğini, stok yönetimini, ürün maliyetlerini ve müşteri memnuniyetini düzenli olarak takip ediyoruz. Ancak standartları korumanın en önemli unsuru eğitim.
2017 yılında ilk şubemizi açtığımız Marmaris, bugün bizim için yalnızca bir işletme değil, aynı zamanda akademi şubemiz. Yeni açacağımız şubelerin ekip eğitimlerini ve ilk operasyonel hazırlıklarını burada gerçekleştiriyoruz. Böylece yeni ekiplerimizin aynı standartlarla işe başlamasını ve kurum kültürümüzü benimsemesini sağlıyoruz.
Ben çalışanlarımızın yalnızca verilen görevleri yerine getirmelerini değil, kendilerini geliştirmelerini ve ileride yönetici olabilecek bilgi birikimini kazanmalarını önemsiyorum. Bugün yaklaşık 160 kişilik bir ekibimiz var ve her biri benim için çok değerli. Bir yöneticinin en önemli başarılarından birinin, kendisinden sonra sorumluluk alabilecek başarılı yöneticiler yetiştirmesi olduğuna inanıyorum.
Siz “güçlü markalar tesadüfen büyümez” diyorsunuz. Bir markanın gerçekten büyümeye hazır olduğunu gösteren en önemli işaretler sizce neler?
Bir markanın büyümeye hazır olması, yalnızca yeni şubeler açabilecek finansal güce sahip olması demek değildir. Önemli olan, açılan her yeni şubede aynı kaliteyi, aynı hizmet standartlarını ve sürdürülebilir kârlılığı sağlayabilmesidir. Bunun için güçlü bir tedarik altyapısı, doğru eğitim sistemi, profesyonel operasyon yönetimi ve yatırımcıyla sağlıklı bir iş birliği gerekiyor.
Bunları Okudunuz mu?
Dilek Çakır: Başarıyı Sağlayan Temel Faktör Daima Cesaret Oluyor
“Franchise, Türk Markaları İçin Almanya’da Kalıcı Büyümenin En Güçlü Modelidir”Bir markanın büyüümeye hazır olması yalnızca finansal güç demek değildir; gerçek büyüme, şube sayısının artmasından önce sağlam bir sistemin kurulmasıyla başlar.
Biz bugün Başak Gıda olarak yeni bir büyüme modeli üzerinde çalışıyoruz. Ankara’da farklı markalarla iş birlikleri geliştirerek yeni yatırımlar gerçekleştirmeyi, şirket merkezimizi buraya taşımayı ve iş birliği yapacağımız markaların ilk pilot şubelerini Ankara’da açmayı hedefliyoruz. Bizimle çalışmak isteyen ve görüşmeler yürüttüğümüz birçok marka var. Ancak bizim önceliğimiz yalnızca yeni yatırımlar yapmak veya hızlı büyümek değil.
Şirketimizin yıllar içinde oluşturduğu iş kültürüne uygun, kurumsal altyapısı güçlü, istikrarlı ve uzun vadeli büyümeye açık markalarla ilerlemek istiyoruz. Çünkü ben artık yalnızca bir franchise şubesinin nasıl yönetileceğini değil, bir markanın farklı lokasyonlarda nasıl büyütülebileceğini, hangi operasyonel altyapıya ihtiyaç duyacağını ve sürdürülebilir bir yatırım modelinin nasıl oluşturulacağını da değerlendiriyorum.
Bence gerçek büyüme, şube sayısının artmasından önce sağlam bir sistemin kurulmasıyla başlar.
Bugün Türkiye’de franchise yatırımcısının profili değişiyor mu? Yatırımcı artık sadece kazanç beklentisiyle mi hareket ediyor, yoksa daha profesyonel ve uzun vadeli mi düşünüyor?
Yatırımcıların giderek daha bilinçli ve profesyonel hareket ettiğini gözlemliyorum. Özellikle son yıllarda artan yatırım ve işletme maliyetleri, yatırımcıların karar süreçlerini daha dikkatli yönetmesini gerektiriyor. Bugün yatırımcılar yalnızca marka bilinirliğini değil; operasyonel yapıyı, finansal sürdürülebilirliği ve uzun vadeli büyüme potansiyelini de değerlendiriyor.
Ben de kendi yatırımlarımızı planlarken aynı yaklaşımı benimsiyorum. Bizim için önemli olan, kısa vadede fırsat yaratabilecek bir yatırımın peşinden gitmekten çok, uzun yıllar birlikte büyüyebileceğimiz güçlü iş birlikleri oluşturmak.
Türk franchise markalarının Avrupa’ya açılma potansiyelini nasıl değerlendiriyorsunuz? Sizce Türkiye’de başarılı olan bir sistemin Almanya veya başka bir Avrupa ülkesinde başarılı olabilmesi için neleri değiştirmesi gerekiyor?
Türk markalarının uluslararası pazarlarda önemli bir büyüme potansiyeline sahip olduğuna inanıyorum. Özellikle restoran ve hızlı servis sektöründe güçlü ürünlerimiz, gelişmiş operasyonel deneyimimiz ve başarılı markalarımız var. Ancak Türkiye’de başarılı olan bir sistemin aynı şekilde başka bir ülkede de başarılı olacağını düşünmek doğru olmaz.
Her ülkenin tüketici alışkanlıkları, maliyetleri, personel yapısı, mevzuatı ve ticari dinamikleri farklı. Bu nedenle uluslararası büyüme planlarının, hedef ülkeye özel fizibilite çalışmaları ve doğru operasyonel iş ortaklarıyla hazırlanması gerektiğini düşünüyorum.
Türk markalarının uluslararası pazarlarda önemli bir büyüme potansiyeline sahip olduğuna inanıyorum.
Benim için önemli olan, markanın kendi kimliğini koruyarak bulunduğu pazara uyum sağlayabilmesi. Doğru planlama ve profesyonel yönetimle Türk markalarının Avrupa’da çok daha güçlü bir konuma gelebileceğine inanıyorum.
Bugün size “Franchise yatırımı yapmak istiyorum, nereden başlamalıyım?” diye gelen bir girişimciye vereceğiniz üç temel tavsiye ne olurdu?
İlk tavsiyem, yatırım yapacağınız markayı çok iyi tanımanız. Yalnızca marka bilinirliğine değil, markanın iş modeline, operasyonel sistemine ve yatırımcısına sunduğu desteğe bakmalısınız. İkinci tavsiyem, finansal fizibilitenizi doğru hazırlamanız.
Yatırım maliyeti, kira, personel, ürün maliyetleri ve bütün işletme giderleri gerçekçi olarak hesaplanmalı. Olası riskler ve farklı satış senaryoları mutlaka değerlendirilmeli. Üçüncü ve benim için en önemli tavsiyem ise doğru insanlarla çalışmanız.
Bugün geriye dönüp baktığımda kazandığımız en önemli değerlerden birinin yetiştirdiğimiz yöneticiler ve birlikte oluşturduğumuz ekip olduğunu görüyorum. Çünkü ne kadar güçlü bir markanız veya yatırım bütçeniz olursa olsun, başarıyı sürdürülebilir hale getirecek olan insanlardır.
Ben işimi gerçekten çok seviyorum. Yıllardır yeni şubeler açmak, yeni lokasyonları araştırmak, yatırım fizibiliteleri hazırlamak, operasyonel süreçleri geliştirmek ve ekiplerimizin başarılarını görmek bana büyük mutluluk veriyor. Bugün de aynı heyecanla yeni yatırımlar ve iş birliği modelleri üzerinde çalışıyorum.
Benim için başarı, yalnızca ulaştığım nokta değil; öğrendiklerimle daha neler yapabileceğim ve birlikte çalıştığım insanlara neler katabileceğimdir.
